Surge Protective Devices တွေနဲ့ Circuit Breaker တွေရဲ့ ကွာခြားချက်တွေက ဘာတွေလဲ။
- Surge Protective Device များနှင့် Circuit Breaker များအကြား ကွာခြားချက်များ
၁.၁ လှိုင်းဒဏ်ကာကွယ်သည့်ကိရိယာ
လျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့်ကိရိယာ (SPD) ကို ဗို့အားနည်းမိုးကြိုးတားဆီးကိရိယာ သို့မဟုတ် ဗို့အားနည်းမိုးကြိုးတားဆီးကိရိယာဟုလည်း လူသိများပြီး လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းများ သို့မဟုတ် ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းများတွင် ပြင်းထန်သော ယာယီဗို့အားလွန်ကဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စီးကြောင်းများကို ကန့်သတ်ရန်အသုံးပြုပြီး စက်ပစ္စည်းကို ကာကွယ်ပေးသည်။ ၎င်း၏အလုပ်လုပ်ပုံအခြေခံမှာ ပတ်လမ်းတွင် ယာယီဗို့အားလွန်ကဲခြင်း သို့မဟုတ် လျှပ်စီးကြောင်းလွန်ကဲခြင်းဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ လျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့်ကိရိယာသည် လျှပ်စီးကြောင်းကို မြေပြင်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းပေးပြီး လျင်မြန်စွာ စီးဆင်းစေမည်ဖြစ်သည်။
ကာကွယ်ထားသော ပစ္စည်းကိရိယာအမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ လျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့် ကိရိယာများကို အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်- ပါဝါလျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့် ကိရိယာများနှင့် အချက်ပြလျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့် ကိရိယာများ။ ပါဝါလျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့် ကိရိယာများကို ကာကွယ်မှုစွမ်းရည်အပေါ် အခြေခံ၍ အမျိုးအစား ၁၊ အမျိုးအစား ၂၊ အမျိုးအစား ၃ နှင့် အမျိုးအစား ၄ ပါဝါလျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့် ကိရိယာများအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည်။ အချက်ပြလျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့် ကိရိယာများတွင် ကွန်ရက်အချက်ပြလျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့် ကိရိယာများ၊ ဗီဒီယိုလျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့် ကိရိယာများ၊ ၃-in-၁ စောင့်ကြည့်ရေးလျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့် ကိရိယာများ၊ ထိန်းချုပ်အချက်ပြလျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့် ကိရိယာများနှင့် RF (အင်တင်နာ-ကျွေးစက်) အချက်ပြလျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့် ကိရိယာများ ပါဝင်သည်။
၁.၂ ဆားကစ်ဖြတ်တောက်စက်
ဆားကစ်ဘရိတ်ကာ သို့မဟုတ် တစ်ခါတစ်ရံ လေခလုတ်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး လျှပ်စစ်စနစ်များတွင် အသုံးပြုသော ဘေးကင်းရေးကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ လျှပ်စီးကြောင်းသည် သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်သွားသောအခါ ဆားကစ်ကို အလိုအလျောက် ဖြတ်တောက်ပေးသည်။ ၎င်းသည် လျှပ်စစ်ဆားကစ်များနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများကို ရှော့တ်ဆားကစ်များ သို့မဟုတ် ဝန်ပိခြင်းကဲ့သို့သော ပြဿနာများမှ ကာကွယ်ပေးသည်။
မီးအလင်းရောင်စနစ်များ သို့မဟုတ် ရေစုပ်စက်ခန်းများကဲ့သို့သော နေရာများတွင် လူများသည် ပါဝါကို ထိန်းချုပ်ရန် ဆားကစ်ဖြတ်တောက်သူများကို မကြာခဏ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ကိရိယာသည် အပူအပေါ် အခြေခံ၍ အလုပ်လုပ်သည်။ ဖြတ်တောက်ကိရိယာမှတစ်ဆင့် လျှပ်စီးကြောင်း အလွန်အကျွံစီးဆင်းသောအခါ အပူကို ထုတ်လုပ်သည်။ ဤအပူသည် ဖြတ်တောက်ကိရိယာအတွင်းရှိ သတ္တုအစင်းကို ကွေးစေသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ဖြတ်တောက်ကိရိယာသည် ခလုတ်တိုက်ပြီး ပါဝါကို ဖြတ်တောက်သည်။ ၎င်းသည် လျှပ်စီးကြောင်း အလွန်အကျွံကြောင့် ကိရိယာပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်ပေးသည်။
- စက်ပစ္စည်းနှစ်ခုကြား ကွာခြားချက်များ
၂.၁ အလုပ်လုပ်ပုံ အခြေခံမူများ မတူညီပါ- ဆားကစ်ပတ်လမ်းတွင် ယာယီ overvoltage ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ surge protector device တစ်ခုသည် လုပ်ဆောင်ပြီး အပိုဗို့အားကို မြေပြင်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းပေးသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့်၊ circuit breaker သည် လျှပ်စီးကြောင်းသည် သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်သွားသောအခါ ဆားကစ်ပတ်လမ်းကို အလိုအလျောက် ဖြတ်တောက်ပေးပြီး လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများကို ကာကွယ်ပေးသည်။
၂.၂ ကာကွယ်မှုလုပ်ဆောင်ချက်များသည် မတူညီပါ- လျှပ်စစ်ဓာတ်အား တိုးမြင့်လာခြင်းကြောင့် လျှပ်စစ်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းများကို ဆားကစ်အတွင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အား တိုးမြင့်လာခြင်းကြောင့် ပျက်စီးမှုမှ ကာကွယ်ရန် surge protection device ကို ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်၊ circuit breaker သည် ဆားကစ်တိုများနှင့် overload ကဲ့သို့သော ချို့ယွင်းချက်များမှ ဆားကစ်ကို ကာကွယ်ပေးသည်။
ကာကွယ်မှုအတိုင်းအတာများ မတူညီပါ- လျှပ်စစ်ဓာတ်အား မြင့်တက်မှုကာကွယ်သည့်ကိရိယာသည် ပါဝါထောက်ပံ့မှုစနစ်များနှင့် ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းများ နှစ်မျိုးလုံးကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ ဆားကစ်ဖြတ်တောက်ကိရိယာသည် ပါဝါပတ်လမ်းနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများကို ကာကွယ်ရန်အတွက်သာ ကန့်သတ်ထားသည်။
- Surge Protective Device (SPD) ရွေးချယ်ခြင်းအတွက် အခြေခံဗဟုသုတ
surge protective device ၏ အဓိကရွေးချယ်မှုအချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကာကွယ်ထားသော စက်ပစ္စည်း၏ ခံနိုင်ရည်ဗို့အားအလိုက် ဗို့အားကာကွယ်မှုအဆင့် (အပေါ်) ကို ရွေးချယ်သင့်ပြီး အကာအကွယ်ဗို့အားသည် insulation ခံနိုင်ရည်အဆင့်ထက် နိမ့်ကျနေစေရန်နှင့် overvoltage ကြောင့် ပျက်စီးမှုမှ စက်ပစ္စည်းကို ကာကွယ်ပေးပါသည်။ Up တန်ဖိုးသည် ကာကွယ်ထားသော စက်ပစ္စည်း၏ insulation ခံနိုင်ရည်ဗို့အား၏ 80% ထက် နည်းသင့်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ လူနေအိမ်အဆောက်အအုံ၏ branch distribution box တွင် Up တန်ဖိုးကို 1.5kV နှင့် 2.5kV အကြား ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။ smart home control systems ကဲ့သို့သော sensitive electronic ပစ္စည်းများကို ကာကွယ်သည့်အခါ Up တန်ဖိုးနိမ့်သော တန်ဖိုးကို ရွေးချယ်သင့်သည်။
အမြင့်ဆုံး စဉ်ဆက်မပြတ်လည်ပတ်မှုဗို့အား (Uc) သည် SPD သည် ရှည်လျားသောကာလတစ်ခုအတွင်း ဘေးကင်းစွာခံနိုင်ရည်ရှိသော အမြင့်ဆုံး AC RMS သို့မဟုတ် DC ဗို့အားကို ညွှန်ပြသည်။ ၎င်းသည် စနစ်တွင်ပေါ်လာနိုင်သည့် အမြင့်ဆုံး စဉ်ဆက်မပြတ်လည်ပတ်မှုဗို့အားထက် ပိုမိုမြင့်မားသင့်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် စနစ်၏ အမည်ခံဗို့အားအပေါ်အခြေခံ၍ ရွေးချယ်သည်။ 220V/380V လူနေအိမ်ဓာတ်အားထောက်ပံ့မှုစနစ်တွင် Uc တန်ဖိုး 385V သို့မဟုတ် 420V ကို ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။ photovoltaic စနစ်တွင် surge protective device ၏ Uc တန်ဖိုးကို photovoltaic inverter ၏ အမြင့်ဆုံး input ဗို့အားအပေါ်အခြေခံ၍ ရွေးချယ်သင့်သည်။ ပါဝါထောက်ပံ့မှုစနစ်တွင် ဗို့အားအတက်အကျများပါက Uc တန်ဖိုးမြင့်မားသော ပမာဏကို ရွေးချယ်သင့်သည်။
လျှပ်စီးကြောင်းစီးဆင်းမှုစွမ်းရည်ဆိုသည်မှာ SPD သည် တစ်ခုတည်းသော လျှပ်စီးကြောင်းတွင် ခံနိုင်ရည်ရှိသော အမြင့်ဆုံး surge current ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းတွင် nominal discharge current (In) နှင့် maximum discharge current (Imax) တို့ ပါဝင်သည်။ ရွေးချယ်မှုသည် တပ်ဆင်သည့်နေရာနှင့် မိုးကြိုးပစ်ခြင်းများ၏ အလားအလာရှိသော ပြင်းထန်မှုအပေါ် အခြေခံသင့်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ အဓိကဖြန့်ဖြူးရေးသေတ္တာတွင်၊ discharge capacity ပိုများရန် လိုအပ်ပြီး terminal distribution သေတ္တာတွင်၊ capacity သေးငယ်ရန် လုံလောက်နိုင်သည်။ nominal discharge current (In) သည် SPD သည် ပျက်စီးမှုမရှိဘဲ အကြိမ်ကြိမ်ခံနိုင်ရည်ရှိသော surge current အဆင့်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ In ရွေးချယ်မှုသည် တည်နေရာ၊ အမြင့်၊ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုအပ်သော မိုးကြိုးကာကွယ်မှုအဆင့်ကဲ့သို့သော အချက်များအပေါ် မူတည်သည်။ အနီးနားရှိ မြင့်မားသောအဆောက်အအုံများရှိသော မြို့ပြဒေသများတွင် In ကို 20kA အဖြစ် ရွေးချယ်နိုင်ပြီး၊ ပွင့်လင်းသောနေရာများ သို့မဟုတ် မိုးကြိုးပစ်ခြင်း မကြာခဏဖြစ်ပွားသည့် ဒေသများတွင် In သည် 30kA သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသင့်သည်။
အမြင့်ဆုံးထုတ်လွှတ်မှုလျှပ်စီးကြောင်း (Imax) သည် SPD တစ်ကြိမ်တည်းတွင် ခံနိုင်ရည်ရှိသော အမြင့်ဆုံး surge current ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ရွေးချယ်မှုသည် In နှင့်ဆင်တူသော်လည်း တပ်ဆင်မှုပတ်ဝန်းကျင်၊ အဆောက်အအုံ၏ အရေးပါမှုနှင့် စက်ပစ္စည်း၏တန်ဖိုးကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ သာမန်လူနေအိမ်အဆောက်အအုံများအတွက် Imax ကို 40kA မှ 60kA အကြား ရွေးချယ်နိုင်သည်။ အဆင့်မြင့်လူနေအိမ်အဆောက်အအုံများ သို့မဟုတ် အရေးကြီးသောစက်ပစ္စည်းများရှိသည့်နေရာများအတွက် Imax သည် 80kA သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသင့်သည်။
လျှပ်စီးကြောင်းလှိုင်းများကို တုံ့ပြန်ရာတွင် SPD ၏ အမြန်နှုန်းကို တုံ့ပြန်မှုအချိန်သည် ထင်ဟပ်စေသည်။ တုံ့ပြန်မှုအချိန်တိုလေ ပိုကောင်းလေဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် စက်ပစ္စည်းများ ပျက်စီးနိုင်ခြေကို လျှော့ချပြီး လျှပ်စီးကြောင်းလှိုင်းများကို လျင်မြန်စွာ နှိမ်နင်းခြင်းနှင့် ထုတ်လွှတ်ခြင်းတို့ကို သေချာစေရန်အတွက် 25ns အောက် တုံ့ပြန်မှုအချိန်ရှိသော SPD များကို ရွေးချယ်ရန် အကြံပြုထားသည်။