၁။ ဘာလဲ ထို လှိုင်းလုံးကြီး အကာအကွယ်ပေးသည့်ကိရိယာ (SPD)?

 

လျှပ်စီးကြောင်းကာကွယ်သည့်ကိရိယာ (SPD) သည် မိုးကြိုးပစ်ခြင်း၊ ဓာတ်အားလိုင်းအတက်အကျ သို့မဟုတ် စက်ပစ္စည်းပြောင်းလဲခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ဗို့အားမြင့်တက်ခြင်းကဲ့သို့သော ယာယီဗို့အားလွန်ကဲမှုများမှ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများကို ကာကွယ်ရန်အသုံးပြုသည့် အီလက်ထရွန်းနစ်ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၏ တည်ငြိမ်သောလည်ပတ်မှုကို သေချာစေပြီး စက်ပစ္စည်းသက်တမ်းကို တိုးချဲ့ပေးကာ ယာယီဗို့အားလွန်ကဲမှုများကို ကန့်သတ်ခြင်းနှင့် လှိုင်းစီးကြောင်းများကို မြေပြင်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းခြင်းဖြင့် ဗို့အားအတက်အကျကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအန္တရာယ်ကို လျှော့ချပေးသည်။

 

လှိုင်းဒဏ်ကာကွယ်ကိရိယာများကို ဓာတ်အားစနစ်များ၊ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်များ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းအလိုအလျောက်စနစ်များ၊ အိမ်သုံးပစ္စည်းများနှင့် အခြားနယ်ပယ်များတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုကြပြီး လျှပ်စစ်ဘေးကင်းရေးကာကွယ်ရေး၏ အရေးကြီးသောအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

 

၁.၁ Surge Protector ရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံ အခြေခံမူ

 

surge protector ရဲ့ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်က overvoltage ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပြီး နှိမ်နင်းပေးဖို့ပါ။ ၎င်းရဲ့ အလုပ်လုပ်ပုံက အောက်ပါ ယန္တရားတွေပေါ်မှာ အဓိက မူတည်ပါတယ်။

 

၁.၁.၁ ဗို့အားညှပ်ခြင်း

ဆားကစ်အတွင်းရှိ ဗို့အားသည် သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်သွားသောအခါ၊ surge protector အတွင်းရှိ nonlinear အစိတ်အပိုင်းများ (varistor၊ gas discharge tubes သို့မဟုတ် transient diode များကဲ့သို့) သည် လျင်မြန်စွာ စီးဆင်းပြီး overvoltage ကို ဘေးကင်းသော အကွာအဝေးအတွင်း ကန့်သတ်ထားသည်။

 

၁.၁.၂ စွမ်းအင် လွှတ်ချခြင်း

surge protector သည် overvoltage မှထုတ်လုပ်သောစွမ်းအင်ကို grounding စနစ်မှတစ်ဆင့် မြေကြီးထဲသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ကာကွယ်ထားသော စက်ပစ္စည်းများထဲသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။

 

၁.၁.၃ အလိုအလျောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာခြင်း

အချို့သော surge protector များသည် surge event ပြီးနောက် ပုံမှန်လည်ပတ်မှုသို့ အလိုအလျောက် ပြန်သွားနိုင်သော်လည်း အချို့မှာမူ ကိုယ်တိုင်အစားထိုးခြင်း သို့မဟုတ် reset လုပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။

 

၁.၂ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ သို့ လှိုင်းဒဏ်ကာကွယ်ကိရိယာကို ရွေးချယ်ပါ

သင့်လျော်သော surge protector တစ်ခုကို ရွေးချယ်ရာတွင် အောက်ပါအချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်ပါသည်။

 

၁.၂.၁ ဓာတ်အား အဆင့် 

surge protector ၏ အဆင့်သတ်မှတ်ထားသော ဗို့အားသည် 220V AC စနစ် သို့မဟုတ် 48V DC စနစ်ကဲ့သို့သော ကာကွယ်ထားသောစနစ်၏ ဗို့အားနှင့် ကိုက်ညီသင့်သည်။

 

၁.၂.၂ လက်ရှိ စွမ်းရည် (အတွင်း/Imp)

 

၎င်းသည် surge protector ခံနိုင်ရည်ရှိသော အမြင့်ဆုံး surge current ကို ညွှန်ပြပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် kA (thousand amperes) ဖြင့် တိုင်းတာပြီး လျှပ်စီးကြောင်းစွမ်းရည်မြင့်မားသော SPD များကို မိုးကြိုးပစ်လေ့ရှိသောနေရာများတွင် ရွေးချယ်သင့်သည်။

 

၁.၂.၃ တုံ့ပြန်မှု အချိန်

  

တုံ့ပြန်မှုအချိန်တိုလေ၊ ကာကွယ်မှုအကျိုးသက်ရောက်မှု ပိုကောင်းလေဖြစ်သည်။ နာနိုစက္ကန့်အဆင့်တုံ့ပြန်မှုအချိန်ရှိသော SPD များသည် တိကျသောအီလက်ထရွန်းနစ်ပစ္စည်းများအတွက် သင့်လျော်ပါသည်။

 

၁.၂.၄ ကာကွယ်မှု မုဒ်

 

စနစ်လိုအပ်ချက်များအရ single-phase၊ three-phase သို့မဟုတ် combined protection mode (LN၊ L-PE၊ N-PE စသည်) ကို ရွေးချယ်ပါ။

 

၁.၂.၅ တပ်ဆင်ခြင်း တည်နေရာ

  

IEC 61643 စံနှုန်းအရ၊ surge protector များကို အမျိုးအစား 1 (အဆောက်အဦဝင်ပေါက်)၊ အမျိုးအစား 2 (ဖြန့်ဖြူးရေးသေတ္တာ) နှင့် အမျိုးအစား 3 (ပစ္စည်းကိရိယာအဆုံး) အဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။

 

၁.၂.၆ အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် စံနှုန်းများ

 

ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရမှုရှိစေရန်အတွက် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများ (UL 1449၊ IEC 61643 ကဲ့သို့) နှင့် ကိုက်ညီသော ထုတ်ကုန်များကို ရွေးချယ်ပါ။

 

၁။၃ ဘယ်လိုလဲ သို့ surge protector တပ်ဆင်ပါ

 

surge protector ထိရောက်စွာအလုပ်လုပ်စေရန်အတွက် မှန်ကန်သောတပ်ဆင်မှုသည် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်သည်-

 

၁.၃.၁ တပ်ဆင်ခြင်း တည်နေရာ:

 

- တိုက်ရိုက်မိုးကြိုးပစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လျှပ်စီးကြောင်းကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော မိုးကြိုးပစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် အမျိုးအစား ၁ SPD ကို အဓိကဖြန့်ဖြူးရေးပြားတွင် သို့မဟုတ် အဆောက်အဦ၏ အဝင်လိုင်းတွင် တပ်ဆင်သင့်သည်။

- ဒုတိယကာကွယ်မှုပေးရန်အတွက် ဒုတိယဖြန့်ဖြူးရေးဘောင်တွင် အမျိုးအစား ၂ SPD ကို တပ်ဆင်ထားသည်။

- Type 3 SPD ကို ဆာဗာများနှင့် ဆက်သွယ်ရေးကိရိယာများကဲ့သို့သော အာရုံခံနိုင်သော စက်ပစ္စည်းများနှင့် နီးကပ်စွာ တပ်ဆင်ထားသည်။

 

၁.၃.၂ ဝါယာကြိုးချိတ်ဆက်နည်း-

 

impedance ကို လျှော့ချရန်အတွက် ချိတ်ဆက်ရန်အတွက် တိုတိုနှင့်ထူသော ဝါယာကြိုးများကို အသုံးပြုပါ။

မြေစိုက်ခုခံမှုသည် စံနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီကြောင်း သေချာစေပါ (များသောအားဖြင့် ≤ 10Ω)။

 

၁.၃.၃ ပြိုင်တူချိတ်ဆက်မှုနှင့် စီးရီးချိတ်ဆက်မှု:

 

- SPD အများစုကို parallel တပ်ဆင်ထားသောကြောင့် ဆားကစ်၏ ပုံမှန်လည်ပတ်မှုကို အနှောင့်အယှက်မဖြစ်စေပါ။

- အချို့သော အထူး SPD များ (ဥပမာ filtering အမျိုးအစား) ကို စီးရီးအလိုက် တပ်ဆင်ထားနိုင်သည်။

 

၁.၃.၄ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု နှင့် အစားထိုးခြင်း-

 

- SPD ၏ အခြေအနေကို မှန်မှန်စစ်ဆေးပါ။ အချို့ SPD များတွင် သက်တမ်းညွှန်ပြချက်တစ်ခု ရှိသည် (ဥပမာ၊ အနီရောင်ဝင်းဒိုးသည် ချို့ယွင်းမှုကို ညွှန်ပြသည်)။

- လှိုင်းဒဏ်များစွာခံရပြီးနောက် အသွင်အပြင်ကောင်းမွန်နေသော်လည်း အစားထိုးသင့်သည်။

 

ဒုတိယ။ ဒီစီ/အဲယားကွန်း လှိုင်းဒဏ်ကာကွယ်ပေးသည့်ကိရိယာ

 

၂.၁ ဒီစီ လှိုင်းလုံးကြီး ကာကွယ်သူ

 

၂.၁။၁ DC Surge Protector ရဲ့ သဘောတရား

 

DC Surge Protector (DC SPD) ကို DC ဓာတ်အားစနစ်များအတွက် အထူးဒီဇိုင်းထုတ်ထားပြီး နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး photovoltaic စနစ်များ၊ လျှပ်စစ်ယာဉ်အားသွင်းစခန်းများ၊ ဆက်သွယ်ရေးအခြေစိုက်စခန်းများနှင့် ဒေတာစင်တာများကဲ့သို့သော DC စွမ်းအင်သုံးပစ္စည်းများကို surge ပျက်စီးမှုမှကာကွယ်ရန် အသုံးပြုသည်။ DC လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသည် ပုံမှန်ပြောင်းလဲမှုများမရှိသောကြောင့် DC အတွက် surge protection ဒီဇိုင်းသည် စဉ်ဆက်မပြတ်ဗို့အားနှင့် polarity အချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်သည်။

 

၂.၁.၂ အလုပ်လုပ်နေသည် DC Surge Protector ရဲ့ အခြေခံမူ

 

• Polarity-sensitive ဒီဇိုင်း- DC စနစ်၏ ဗို့အား polarity သည် ပုံသေဖြစ်သည်။ SPD သည် အပေါင်းနှင့် အနုတ်ဝင်ရိုးစွန်းများကို မှန်ကန်စွာ ချိတ်ဆက်ထားမှသာ ၎င်းသည် ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ကြောင်း သေချာစေရမည်။

• စဉ်ဆက်မပြတ် ဗို့အားခံနိုင်ရည်ရှိမှု- AC SPD နှင့်မတူဘဲ၊ DC SPD သည် ချို့ယွင်းမှုမရှိဘဲ တည်ငြိမ်သောဗို့အားကို ကြာရှည်စွာ ခံနိုင်ရည်ရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။

• အထူးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားငြိမ်းသတ်နည်းပညာ- DC လျှပ်စစ်ဓာတ်တွင် သဘာဝသုညဖြတ်မှတ်မရှိသောကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားငြိမ်းသတ်ရန်ခက်ခဲသည်။ ထို့ကြောင့် DC SPD သည် အထူးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားငြိမ်းသတ်ကိရိယာ (ဥပမာ- သံလိုက်ဓာတ်အားငြိမ်းသတ်ခြင်း) ကို လက်ခံကျင့်သုံးရန်လိုအပ်သည်။

 

၂.၁.၃ DC Surge Protector ၏ လုပ်ဆောင်ချက်

 

- ဆိုလာ photovoltaic panel များ၊ inverter များနှင့် energy storage system များကို မိုးကြိုးပစ်ခြင်းနှင့် switching surge များမှ ကာကွယ်ပါ။

- လျှပ်စစ်ကားအားသွင်းစခန်းများ၏ တည်ငြိမ်သောလည်ပတ်မှုကို သေချာစေပြီး၊ မြင့်မားသောဗို့အားရှော့ခ်များကြောင့် ဘက်ထရီစီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်ကို ပျက်စီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။

- ဆက်သွယ်ရေးအခြေစိုက်စခန်းများနှင့် ဒေတာစင်တာများအတွက် DC ပါဝါထောက်ပံ့မှု၏ ဘေးကင်းမှုကို အာမခံပြီး စက်ပစ္စည်းများ ရပ်တန့်ခြင်းအန္တရာယ်ကို လျှော့ချပေးသည်။

 

၂.၂ အဲယားကွန်း လှိုင်းလုံးကြီး ကာကွယ်သူ

 

၂.၂.၁ အယူအဆ AC Surge Protector ၏

 

AC Surge Protector (AC SPD) ကို AC ဓာတ်အားစနစ် (အိမ်များ၊ စက်ရုံများ၊ စီးပွားရေးအဆောက်အအုံများ စသည်) ကို surge ပျက်စီးမှုမှ ကာကွယ်ရန် အသုံးပြုသည်။ AC လျှပ်စစ်ဗို့အားတွင် ပုံမှန်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် SPD ဒီဇိုင်းသည် ကြိမ်နှုန်း (50Hz/60Hz) နှင့် အဆင့်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။

 

၂.၂.၂ အလုပ်လုပ်နေသည် AC Surge Protector ရဲ့ အခြေခံမူ

 

• အဆင့်လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း- AC SPD သည် အဆင့်အားလုံးတွင် ဗို့အားကို ထိရောက်စွာ ညှပ်နိုင်ရမည်။

• မြန်ဆန်သောတုံ့ပြန်မှု- AC ကြိမ်နှုန်းမြင့်မားသောကြောင့် SPD တုံ့ပြန်မှုအချိန်သည် အလွန်တိုတောင်းရမည် (နာနိုစက္ကန့်အဆင့်)။

• အလိုအလျောက်ပြန်လည်သတ်မှတ်ခြင်း- အချို့သော AC SPD များသည် လှိုင်းကြီးတစ်ခုဖြစ်ပွားပြီးနောက် အလိုအလျောက်ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာနိုင်ပြီး လက်ဖြင့်ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရန် မလိုအပ်ပါ။

 

၂.၃ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ မှန်ကန်စွာ DC သို့မဟုတ် AC Surge Protector ကို ရွေးချယ်ပါ

 

• စနစ်အမျိုးအစားကို သတ်မှတ်ပါ- ပထမဦးစွာ ၎င်းသည် DC သို့မဟုတ် AC စနစ်ဖြစ်မဖြစ် ဆုံးဖြတ်ပါ။

• လှိုင်းဒဏ်အန္တရာယ်ကို အကဲဖြတ်ပါ- မိုးကြိုးပစ်လေ့ရှိသောနေရာများတွင် ပိုမိုမြင့်မားသောကာကွယ်မှုအဆင့် (အမျိုးအစား ၁ နှင့် အမျိုးအစား ၂ ပေါင်းစပ်မှုကဲ့သို့) ကို ရွေးချယ်ပါ။

• ပစ္စည်းကိရိယာလိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီပါ- တိကျသော အီလက်ထရွန်းနစ်ပစ္စည်းကိရိယာများအတွက်၊ ပိုမိုမြန်ဆန်သော တုံ့ပြန်မှုရှိသော SPD များကို ရွေးချယ်ပါ။

• ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် တိုင်ပင်ပါ- ရှုပ်ထွေးသောစနစ်များ (ဥပမာ- ဟိုက်ဘရစ်ပါဝါထောက်ပံ့မှု) အတွက်၊ အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးအား အကာအကွယ်အစီအစဉ်ကို ဒီဇိုင်းဆွဲခိုင်းရန် အကြံပြုအပ်ပါသည်။

၃။ နိဂုံးချုပ်

ဓာတ်အားစနစ်များ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုကို သေချာစေရန်အတွက် လှိုင်းဒဏ်ခံကိရိယာများသည် အရေးကြီးသော ကိရိယာများဖြစ်သည်။ DC သို့မဟုတ် AC အသုံးချမှုများတွင်ဖြစ်စေ၊ သင့်လျော်သော SPD ကို ရွေးချယ်ခြင်းနှင့် မှန်ကန်စွာ တပ်ဆင်ခြင်းသည် စက်ပစ္စည်းပျက်စီးမှုအန္တရာယ်ကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။ စွမ်းအင်အသစ်၊ လျှပ်စစ်ယာဉ်များနှင့် smart grid များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းနှင့်အတူ တိုက်ရိုက်လျှပ်စီးကြောင်း လှိုင်းဒဏ်ခံကိရိယာများအတွက် ၀ယ်လိုအား မြင့်တက်လာနေပြီး AC လှိုင်းဒဏ်ခံကိရိယာများသည် စက်မှုနှင့် အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်အား၏ အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပါသည်။ သိပ္ပံနည်းကျရွေးချယ်မှုနှင့် စံသတ်မှတ်ထားသော တပ်ဆင်မှုများမှတစ်ဆင့် လှိုင်းဒဏ်ခံကိရိယာများသည် လျှပ်စစ်စနစ်များအတွက် ယုံကြည်စိတ်ချရသော "ဘေးကင်းရေးအကာအရံများ" ဖြစ်လာလိမ့်မည်။